Το Βάπτισμα είναι ένα μεγάλο Μυστήριο της Αγίας μας Εκκλησίας, που το ίδρυσε ο ίδιος ο Κύριος (Ματθ. 28,19). Ουσιαστικά είναι το Μυστήριο που εισάγει τον άνθρωπο στην Εκκλησία.

Η λέξη «Βάπτισμα» προέρχεται από το ρήμα βάπτω – βαπτίζω, που σημαίνει βυθίζω – καταδύω. Το Βάπτισμα το τελεί ο Επίσκοπος ή ο Ιερέας με τριπλή κατάδυση και ανάδυση του βαπτιζομένου μέσα στο νερό της κολυμβήθρας, εκφωνώντας το Όνομα του Αγίου Τριαδικού Θεού: «Εἰς τό Ὄνομα τοῦ Πατρός καί τοῦ Υἱοῦ καί τοῦ Ἁγίου Πνεύματος».

Στο Βάπτισμα έχουμε δύο στοιχεία: το νερό και τη χάρη του Αγίου Πνεύματος (Ιωάν. 3,5). Το νερό της κολυμβήθρας αγιάζεται διά του Αγίου Πνεύματος και μέσα σε αυτό το αγιασμένο νερό επιτελείται το μεγάλο Μυστήριο!

Με το προπατορικό αμάρτημα ο άνθρωπος χωρίστηκε από τον Θεό που είναι η πηγή της ζωής και οδηγήθηκε στον πνευματικό και τον σωματικό θάνατο. Το βάπτισμα αποκαθιστά αυτόν τον χωρισμό και ξαναενώνει τον άνθρωπο με τον Θεό. Αναλυτικότερα το Βάπτισμα είναι:

α) «Λουτρό πνευματικό» (Εφεσ. 5,26), που θεραπεύει και αποκαθιστά την πεσμένη από το προπατορικό αμάρτημα φύση του ανθρώπου, εξαλείφοντας και τις προσωπικές του αμαρτίες.

β) «Μετοχή στον θάνατο και την Ανάσταση του Χριστού». Με την τριπλή κατάδυση και ανάδυση στο νερό ο βαπτιζόμενος μετέχει μυστηριακά στην τριήμερη ταφή και Ανάσταση του Χριστού (Ρωμ. 6,4). Πεθαίνει και θάπτεται ο «παλαιός άνθρωπος» της αμαρτίας που κατάγεται από τον Αδάμ και ανασταίνεται ο νέος άνθρωπος, ο πνευματικός, ο ανακαινισμένος από το Άγιο Πνεύμα.

γ) «Η κατά Χριστόν γέννησή μας». Ο άνθρωπος, έχοντας αναγεννηθεί δια του Αγίου Πνεύματος μέσα από την πνευματική «μήτρα» της κολυμβήθρας, λαμβάνει την ανακαινισμένη ανθρώπινη φύση του Χριστού. Κατάγεται πλέον από την πνευματική ρίζα του νέου Αδάμ, του Χριστού (Ιωάν. 3,3).

δ) «Ενσωμάτωση στην Εκκλησία». Λαμβάνοντας ο άνθρωπος την ανακαινισμένη φύση του Χριστού, ουσιαστικά «ενδύεται» τον Χριστό και ενώνεται μαζί Του. Ενσωματώνεται στο ζωντανό Σώμα Του, την Εκκλησία (Εφεσ. 1,23 – Α΄ Κορ. 12,27).

ε) «Κατά χάριν Υιοθεσία». Καθώς εισέρχεται ο άνθρωπος στην Εκκλησία γίνεται «κατά χάρη» τέκνο του Θεού (Εφεσ. 1,5) και μέλος της πνευματικής Του οικογένειας (Ιωάν. 1,12). Έτσι, αποκτά τη δυνατότητα της κοινωνίας με τον Θεό και την προοπτική της σωτηρίας.

στ) «Φώτισμα». Ο άνθρωπος από την ένωσή του με τον Χριστό, ο οποίος είναι «το αληθινό Φως» που ήρθε να φωτίσει τον κόσμο (Ιωάν. 1,9), φωτίζεται, γι’ αυτό το Βάπτισμα λέγεται και Φώτισμα. Καλείται πλέον ο πιστός να ζει την αγία ζωή του Χριστού και να είναι φως Χριστού στον κόσμο.